Bileşen

Koenzim Q10 ve kalp-damar sağlığı: ne biliniyor?

Koenzim Q10 hakkında araştırma hacmi yüksek, sonuçlar ise tutarsız. Üstelik AB tarafında onaylanmış bir sağlık beyanı yok. İkisini birlikte söylemek gerekiyor.

Kısa cevap: Koenzim Q10 için AB beyan kaydında onaylanmış bir sağlık beyanı bulunmuyor — enerji metabolizması, kan basıncı, oksidatif hasara karşı koruma, bilişsel işlev, kan kolesterolü ve dayanıklılık dâhil olmak üzere değerlendirilen beyanlar izinli beyan hâline gelmedi. Buna karşılık kalp yetmezliği ve statin kas yakınmaları üzerine araştırmalar var; bulgular karışık ve kesinleşmiş değil.

Koenzim Q10 nedir?

Hücrelerin enerji üretim merkezi olan mitokondride rol oynayan, vücutta da üretilen bir bileşik. Ubikinon ve ubikinol olmak üzere iki formu, emilimle ilgili kendi pratik ayrıntıları var — bunların tamamı koenzim Q10 rehberinde anlatılıyor. Bu sayfa yalnızca kalp-damar başlığına odaklanıyor.

Beyan durumu — net olan kısım

EFSA, koenzim Q10 ile ilgili çeşitli beyanları Tüzük (EC) No 1924/2006’nın 13(1). maddesi kapsamında değerlendirdi. Değerlendirmeye alınan başlıklar şunlardı: enerji oluşum metabolizması, kan basıncı, DNA, protein ve lipitlerin oksidatif hasardan korunması, bilişsel işlev, kan kolesterolü ve dayanıklılık kapasitesi.

Bugün itibarıyla bu beyanlar arasında etikette kullanılabilecek izinli bir beyan bulunmuyor. Yani “koenzim Q10 kalbi korur” veya “enerji verir” gibi bir ifade yasal olarak kullanılamaz. Bu sayfada aktarılanlar araştırma bulgularıdır, beyan değildir.

Kalp yetmezliği araştırmaları

2013 tarihli bir randomize çalışmalar meta-analizi, koenzim Q10’un kalp yetmezliği olan hastalarda işlevsel durumu iyileştirebileceğini düşündürdü.
Q-SYMBIO çalışması, günde 3×100 mg koenzim Q10 ile iki yıl süren bir randomize çalışma olarak kalp yetmezliğinde ek bir rol olabileceğine işaret etti.
Aynı alanı değerlendiren klinik referans kaynakları daha ihtiyatlı: bazı ön çalışmaların yararlı olabileceğini düşündürdüğünü, ancak sonuçların net olmadığını ve daha fazla kanıt gerektiğini belirtiyorlar.

Önemli: Bu çalışmalar, tanı almış kalp yetmezliği hastalarında, hekim gözetiminde ve ilaç tedavisine ek olarak yapılmıştır. Kalp yetmezliği bir takviye konusu değildir ve bu bulgular sağlıklı kişilerde koruyucu kullanım için bir gerekçe oluşturmaz.

Statin kullananlarda kas yakınmaları

Bu, Q10 ile ilgili en çok sorulan konulardan biri. Kanıt karışık:

2018 tarihli bir meta-analiz (12 randomize çalışma, toplam 575 hasta), koenzim Q10 alan hastalarda plaseboya kıyasla kas ağrısı, güçsüzlük, kramp ve yorgunluk şikâyetlerinde anlamlı azalma bildirdi. Aynı analiz, dahil edilen çalışmalar arasındaki heterojenlik nedeniyle sınırlı kabul edildi.
Tek tek çalışmalar birbiriyle çelişiyor: 2014 tarihli bir randomize çalışma hafif–orta kas şikâyetlerinde azalma bildirirken, 2015 tarihli bir başka çalışma statin kaynaklı kas ağrısında iyileşme göstermedi.
Bir kardiyolog derlemesi, çalışma sonuçlarının çeliştiğini ancak meta-analizlerde görülen genel eğilimin kullanımı desteklediğini yazıyor.

Pratik sonuç: statin kullanırken kas ağrısı yaşıyorsanız bu, doz değişikliği veya ilaç değişikliği gerektirebilecek bir durumdur ve mutlaka hekiminize bildirilmelidir. Statin tedavisini kendi başınıza bırakmayın ve yerine takviye koymayın.

Ne zaman hekime?

Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı, bacaklarda şişlik veya efor kapasitesinde azalma gecikmeden değerlendirilmelidir. Kalp ilacı kullanıyorsanız — özellikle kan sulandırıcılar — yeni bir takviyeye başlamadan önce hekiminize danışın.

Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları

EFSA NDA Paneli. Coenzyme Q10 ile ilgili Madde 13(1) görüşü. EFSA Journal, 2010;8(10):1793.
Mortensen SA ve ark. The effect of coenzyme Q10 on morbidity and mortality in chronic heart failure (Q-SYMBIO). JACC: Heart Failure, 2014.
Qu H ve ark. Coenzyme Q10 and statin-associated muscle symptoms — meta-analiz, 2018.
Raizner AE. Coenzyme Q10 derlemesi. Methodist DeBakey Cardiovascular Journal, 2019.
MSD Manual — Coenzyme Q10 (CoQ10), profesyonel sürüm.

Sık sorulanlar

Bu başlıkta en çok aranan sorular ve olduğu gibi cevapları.

Koenzim Q10 ne zaman alınmalı?

Yağda çözünen bir bileşik olduğu için yağ içeren bir öğünle birlikte alınması yaygın öneri. Bir çalışmada yağ içinde çözündürülmüş Q10’un, aynı miktardaki kristal formdan kan düzeylerini daha fazla yükselttiği bulundu. Aynı çalışmada günlük miktarı bölmenin kan düzeyi yanıtını iyileştirdiği bildirildi.

Ubikinol mü ubikinon mu?

Ubikinon klasik formdur ve vücutta ubikinole dönüşür; ubikinol hazır aktif formdur. Ubikinolün daha iyi emildiği öne sürülüyor, ancak bu fark her yaş grubu için bağımsız biçimde kesinleşmiş değil. Ayrıntısı koenzim Q10 rehberinde.

Statin kullanıyorum, Q10 almalı mıyım?

Bu kararı hekiminize bırakın. 12 randomize çalışmayı birleştiren bir meta-analiz kas ağrısı, güçsüzlük, kramp ve yorgunluk şikâyetlerinde azalma bildirdi; ancak çalışmalar arasındaki farklılıklar nedeniyle sınırlı kabul edildi ve tek tek çalışmalar birbiriyle çelişiyor. Statin tedavisini kendi başınıza bırakmayın ve yerine takviye koymayın.

Koenzim Q10’un yan etkisi var mı?

Sağlıklı yetişkinlerde dört hafta boyunca 300, 600 ve 900 mg/gün dozlarının denendiği bir güvenlik çalışmasında ciddi istenmeyen olay görülmedi; bildirilen etkiler karın ağrısı ve yumuşak dışkı gibi hafif sindirim yakınmalarıydı ve dozla ilişkili bulunmadı.

Kan sulandırıcı kullanıyorum, sakıncası var mı?

Kalp ilacı — özellikle kan sulandırıcı — kullanıyorsanız yeni bir takviyeye başlamadan önce hekiminize danışın. Bu, Q10 için de magnezyum için de geçerli.

Q10 için onaylanmış bir sağlık beyanı var mı?

Hayır. EFSA; enerji metabolizması, kan basıncı, oksidatif hasara karşı koruma, bilişsel işlev, kan kolesterolü ve dayanıklılık başlıklarını değerlendirdi ve bunlar arasında etikette kullanılabilecek izinli bir beyan oluşmadı. Bu sayfadakiler araştırma bulgularıdır, beyan değildir.

Bu yaklaşımın ürünü

RISE kapsülünde koenzim Q10

Magvela’nın gündüz fazı koenzim Q10 içerir — magnezyum malat ve L-treonatın yanında, betain, B6 ve kafeinle birlikte.

Magvela’yı inceleyin Nereden alabilirim?

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçemez; hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz. Hamilelik ve emzirme döneminde, kronik bir rahatsızlığınız varsa veya düzenli ilaç kullanıyorsanız takviye kullanmadan önce hekiminize danışın. Tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın.